|
ÈÇÈ ãÇíÝØÑ
ÇáÕíÇã
waan soomana
balleessu
1-nyaataa fi
dhugaatii
Rabbiin oltahe ni ja'e(.....nyaadhaa,
dhugaa, hanga bariin dhootutti (haga fajriin bahutti),eegasii soommana keessan
guuttadhaa hanga galagalaatti(nyaataa fi dhugaatiirraa if
qabaa)......)”
· 2- warra ifiitii wajji
rafuu )
Abii Hureeyraa irraa odeeyfame(R I H) ni
ja'e:namtichi tokko ergamaa Rabbiitti dhufee yaa ergamaa Rabbii ani
halaakame(bade)ja'een.Ergamaan Rabbii(N.R.I.H) ni ja'een :“maaltu si halaake?”
warra khiyyaa wajjiin rafe ramadaana khessa(guyyaa) .ergamaan
Rabbii(N.R.I.H) ni ja'een: “gabra bilisoomsuu ni
dandeeysaa?” hin danda'u ja'een. Ergamaan Rabbii(N.R.I.H) ni ja’een :“baatii lama wal
faana soommanuu ni dandeeysaa?” lakkii hin danda'u. Ergamaa Rabbii(N.R.I.H) ni
ja’een:”miskiina jahaatama nyaachisuu ni dandeeysaa/?”lakkii hin danda'u.
ergamaan Rabbi “gad taa'i” ja'een ;eegasii tnamtichi gad taa'e.ergamaa Rabbii
iti fidan zambiila timira qabu tokko.eegasii Ergamaan Rabbii(N.R.I.H) ni ja'een
:“kana miskiinatti kannadhu”.ni ja'een yaa ergamaa
Rabbii namni narra itti haajamu ni jiraa waan kanatti kaarra
madiinaa lameen tana jiddutti ?ergamaan Rabbii (N.R.I.H) ni khoflee hanga qarrinfoon isaa mul'attutti
duuba eegasii ni ja'een: “deemii timira kana fuudhii warruma khee nyaachisi”(atiifii warri khee
nyaadhaa)je’een.Hadiisa kana Tirmiiziitu gabaase.
Hadiisa nasa’iin gabaase keessatti “guyyaa
biraa bakka guyyaa tokkicha sanii (kan warratti ida’ame) soommani” ja’een akka
hadiisa nasaa’iin gabaase keessatti.
Haati manaatiifi abbaan manaa
yoo imalatti soommana furan waliin rafuu ni danda’anii?
Gaafii
tana wal dhabiinsaatu keessatti jira waan hadiisni itti hin dhufiniif garuu akka
shaafi’iin ja’utti eega nyaata nyaachuunuu isaaf hayyamame warraa wajjiin rafuun
humaa hin qabu. Kitaaba al bayaan jamu keeysatti
odeyse(3/517)
3-Dubartiin xaahara dhabuu(heydiin itti
dhufuu)
dubartii xahara dhabdeefii isii dhalte
soommanni isaanii hin jiru .intalti takka osoo soommana qabduu yooniifi guyyaa
gama boodaallee haatahuu (seennaa aduu durattillee maalif hin taane)yoo xahara
dhabde soommana guyyaa sunii ni baafti,akkasuma isiin ulfa qabduus yooniifi
guyyaa gama boodaa dhalte guyyaa san ni baafti(nikafalti) hadiisatti. mu'aaz
irraa odeeyfamee(R I H) intalti takka aa'ishaa gaafatte(isuma tanaatu gaafate)
isiin xahara hin qabne yeroo xaaharatte soomana qadaa baaftee wanni
salaata qadaa hin baafneef maali?jetteen.Aa'ishaan ni jatteen :ati warra
haruuriyyaatii(magaalaa ummanni khawaarija ja'amu qubatuu sanii)jatteen.lakki an
isaaniimitii sumaan gaafadhe bar jatteen mu’aazaan Aa'ishaan ni jatteen nuti
zamana ergamaa Rabbii(N.R.I.H) keessatti yeroo xaahara dhabne soommana
qadaa baasuudhatti ajajamneeti salaata baasuudhatti hin ajejamini.hadiisa kana
Bukhaarii ,Muslim,Nasaa'ii akkasuma Ibnu Maajahiitu
gabaase.
ööAbuu Sa'iid irraa odeeyfame(R I
H) Ergamaan Rabbi (N.R.I.H) ni ja'e “sadaqaa khannadhaa
yaa tuuta shamarranii ani irra hedduu keessan
warra ibiddaa tahuun isin arge” Eegasii ni ja'aniin yaa Ergamaa Rabbi
maalif irra guddaan warra ibiddaa dhalaa tahe? ergamaan Rabbi
(N.R.I.H) ni ja'en: “Abaarsa heddummeeysitan ammallee
qananii jaarsaatti kafartan ani waahin agarre dubartii malee tan aqlii fi
diinaan isii irruudhaa tannama faxina aqlii qabuu murataa jalliftu.”.nijanneen
yaa Ergamaa Rabbii irruun diin kenyaatiifi aqlii teenyaa maali jenneen?takkaan
teessan Ragaa cinaa gurbaa tokkoo hintaanee?sun irrina aqlii isiiti,ammallee
yeroo xaahara dhabde kan hin salaanne akkasuma kan hin soommanne hintaane?”.
dhugaa keeti yaa ergamaa Rabbii jenneen “kun irrina diinaa
isiiti”ja’e. hadiisa kana bukhaariitu
gabaase.
4- beekaa if
haqqisiisuu
Namni haqqisaan isarra injifate soomana
isaa haaguuttatuu,namni beekaa if haqqisiise haaqadaa baasuu.Abuushaaq al harbii,ibnu Hibban,Tirmizii,Xabraanii,ibnu Khuzeymaa
Ibnuljaaruud ,Beeyhaqii ,Daarimii fii Haakimiitu gabaase,Haakim hadiisni kun jabaadha ja'e
sharxii Bukhaarii fii Muslimirratti akkasuma daaraquxniilleen jabaadha
ja'een
Lilmee gulukkoos(gloucouse)(zeeroo)
waan bakka nyaataa buutuuf.isiin tun yeroo
namni nyaataa nyaachuu dadhabe bakka nyaataa akka namaaf buutuuf ajejaniif.
dawaa biraatillee if keeysaa haaqabaattuu .sababaa waan isiin bakka nyaataa
buutuuf jacha namni isii sun heesabaniif soommana isaa guyyaa biroo qadaa
baasuutu irratti jira. |
