|
بسم الله
الرحمن الرحيم
Sadaqaa Fixriitii fii Akkaataa Guyyaa
Iidaa Jalqabni maqaa Rabbii Rahmata qabuuti
Nageenyi Rabbirraa tahee fii barakaan isaa isinirratti haajiraattu
yaa obboleeyyan islaamaa
Eegaan Rabbii
oltahe faarsee Ergamaa isaa Nabi Muhammadirratti nagayaa fii rahamata buusee
boodaa Arraan tana wanni irraa dubbannu waasadi taha waan wanni dubbachuu feenee
fii yeroon walirra dhufteef jacha, sadeenuu haga Rabbiin nuuf laafisetti waa
xiqqo xiqqo irraa dubbanna isaaniis sadaqaa fixrii, guyyaa Iidaatii fii soomana
shawwaalaa taha
Sadaqaa
Fixrii
Itti
deebi’eetiin Rabbii kiyya faarsa kan ji’a ramadaanaa asiin nugehe, kan nagayaa
fii fayyaan nusoomansiisee kan kheeyrii inni qaburraa nu hin
hongooysin
alahamdulillaahs
Yaa obboleeyyan
islaamaa akkuma agartan ramadaanni gala ka’ee duuyda nutti galee Jiraa, maaliin
kheeyrii teenya tan ji’a ramadaanaa tana goolabna? Akkuma beekamu eega soomana
hobbaafnee, wanni soomana keenya nuuf tolchu kan kheeyrii nuduraa irratte nuuf
qooybu san sadaqaa fixriiti.
Sadaqaan fixrii dirqama nama islaamaa
hundarratti.. dhiira, dhalaa, joollee, nama guddaa, gabraa fii
bilisarrattiis
kanaafuu dirqama Rabbiin nurra kaaye, baafachuun
nurraa bar baachisaadha Akkuma hadiisa nuuf dhufetti
Ibnu Umar irraa odeeyfamee
“Ergamaan Rabbii
(صلى الله عليه وسلم ) sadaqaa fixrii akka
baasnu waajiba
godhe, suguda garbuurraa tahee, suguda timiraa
irraa tahee, cufa bilisaatii fii gabra irratti , dhiraa fii
dhalaarratti,
islaama kantahan.” Hadiisa kana Bukhaarii ,
Muslimii fii Ibnu maajahiitu gabaase.
Sadaqaan fixrii tun nama ramadaana keessa dilaawe
dilii takka takkarraa isa qulqulleeysitu akkuma hadiisatti Ergamaan
Rabbii(صلى الله عليه وسلم je’etti
Ibnu Abbaas irraa
odeeffamee ni je'e “Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم zakaa fixrii waajiba godhe
akka namticha soomane
qulqulleeysituuf taphaa fii hamtuu isaarraa
arkamte akka dhihana miiskiinaaf taatuuf.” Hadiisa
kana Abuu daawuudii fii Ibnu Majahiitu gabaase.
Akkasuma sadaqaan fixrii qabataan isii kannatee sawaaba itti
arkatullee miskiinaaf
nyaata taatiif akka inni guyyaa
iidaa
fuula namaa hin
dhaabbanneef
akka ummata islaamaatti inniniis mana isaa taa’ee gammachuun iida san gadi
geeysuuf
Yaa obboleeyyan islaamaa eega sadaqaan fixrii
sadarkaa hagana guddattu ifkeessaa kan qabdu taate maaliif ifduraa dabarsina
itti fayyadamuutu nurraa barbaachisa akkuma beekamu wanni baasnuu waan
xiqqoodhaa nuufiis bu’aa guddoo qabdi obboleeyan keenya kan islaamaa warren
Rabbiin qabeenya itti hin kannin kan Rabbiin Rizqii isaanii isinirraa qoodeef
isaan saniifiis mee haagaraa laafnuu, isaaniis guyyaa iidaa san hulaa namaarra
deemuu irraa isaan haa hanbifnuu.
Sadaqaa fixrii maal faa
baasan ?
Wanni sadaqaa
fixrii baasan waan namni nyaaturraa taha Akkuma hadiisatti nuuf dhufetti Ibnu
Umar irraa odeeyfamee “Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم sadaqaa fixrii akka baasnu waajiba godhe, suguda garbuurraa tahee, suguda timiraa irraa tahee, cufa
bilisaatii fii gabra irratti , dhiiraa fii dhalaarratti islaama kantahan.” Hadiisa kana Bukhaarii , Muslimii fii Ibnu
maajahiitu gabaase.
sadaqaan fixrii eenyuuf kannamti?
Nama islaamaa kan
miskiinaatiif kannamti miskiini san aanaa kee tahuu anaa kee tahuu baatuu akkuma
hadiisatti nuuf dhufetti Ibnu Abbaas irraa odooffamee ni je'e “Ergamaan Rabbii
(صلى الله عليه وسلم zakaa fixrii waajiba godhe
akka namticha soomane
qulqulleeysituuf taphaa fii hamtuu isarraa
arkamte akka dhihana miiskiinaaf taatuuf.” Hadiisa kana Abuu daawuudii fii Ibnu
Majahiitu gabaase
Sadaqaan fixrii yeroo
akkam kannamti?
Sadaqaan fixrii
osoo dirree iidaatti hin baane dura kannamuu qabdi ykan akkuma Abdallaa ibnu
umar godhe
kanatti guyyaa lama ykn tokko idaan duratti
kannuudha akuma hadiisatti nuuf dhufetti Ibnu Umar irraa odeeffamee (R.I.H) ni
je'e Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم) nu
ajaje akka nuti sadaqaa fixrii ifirraa baasnu osoo namni gara dirree Iidaa hin deemne duratti. Abdallaah ibnu Umar guyyaa
tokkoo fii lama iidaaf yeroo hafu ifirraa baasa.” hadiisa kana bukhaarii fii
Muslimiitu gabaase Fixrii baafannee sawaaba isiin qabduus arkannee
obboleeyyan keenyaas kan miskiinaa haagammachiifnuu
Akkaataa guyyaa Iidaa
itti gadi geeysinu
Kanbaranaa kan bara hedduu nuhaa godhu jachaatiin Rabbii keenya kan
asiin nugehe galatoonfadha yaa obboleeyyan kiyya kan islaamaa eega ji’a
ramaadaanaa haala gaariin gadi geeysine boodaa guyyaa iidaatiis akkuma Rabbiin
nurraa jaalatutti gadi geeysuutuu nurraa barbaachisa, warra ji’a ramadaana qofa
Rabbi gabbaru tahuun nurraa hin barbaachisu
Guyyaa iidaa akkuma ergamaan
Rabbii itti gadi geeysuu turetti nutiis sunnaa iasaa jiraachisuudhaan gadi
geeysuu qabna Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم)guyyaa kana waan Rabbii isaa jaalachiisu dalaguuni dabarsa Zikrii
heddummeeysuudhaan akkuma hadiisatti nuuf dhufe
Ibnu Umar irraa odeeyfamee
(R.I.H) ni je'e :Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم) gara iida lamaanuu yeroo
deemu saagalee isaa ol fuudheeti haala takbiirtaa fii tahliila (laa ilaaha illallaah allaahu akbar) jachaa
deema”
hadiisa kana beeyhaqiitu gabaase. hadiisni kun
jabaa dha.
yaa obboleeyyan
islaamaa guyyaa kana zikrii heddummeeysuutu nurraa eeggama Akkasuma yeroo gara
dirree iidaa deemu Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم)karaa
deemeen hin deebi’u akkuma hadiisa keessa nuuf dhufetti Ibnu Umar irraa
odeeffamee (R.I.H) inni yeroo gara dirree iidaa deemu karaa tokkoon dhaqeeti
yeroo deebi'u karaa birootiin deebi'a” Ergamaa Rabbiitu (صلى الله عليه وسلم)
akkana dalage je'e. hadiisa kana Abuu Daawudii fii ibnu maajahiitu
gabaase.
Dirree iidaa namni
islaamaa cufti nidhaqa
Dirree iidaa
namni islaamaa cufti dhaquun sunnaa egamaa Rabbiiti (صلى الله عليه وسلم)
akkuma hadiisatti nuuf dhufetti Ummu Axiyyaa irraa
odeeyfamee (R.I.H) Ergamaan Rabbii nije'e: dubartii fii isii deeraa keessa jirtu
(isii
qalma keessa jirtu) gara dirree iidaa baasaa
akka iidaa fii kadhaa ummata islaamaa dhuftuuf (kadhaa Rabbi khadhatan) garuu
isiin xahara hin qabne bakka salaataarraa haa fagaattu.(xiqqo achi haasiiyxuu
baka salaataa irraa yeroo salaataa) hadiisa kana bukhaariitu
gabaase
Eega dirree iidaa deemanii maal godhuutu nurraa
eeggama?
Eega dirree iidaa dheeynee haga
salaatamutti takbiirtaa godhuu, duraa fii booda salaataatti sunnaa takkallee
salaatuu dhabuu. akkuma hadiisa nuuf dhufetti Ibnu Abbaas irraa
odooyfamee (R.I.H) ni je'e: Ergamaan Rabbii
(صلى الله عليه وسلم) gara dirree iidaa baheeti
ummataan salaate duraa fii boda salaataatti hin salaanne. hadiisa kana Bukhaarii , muslim, Abuu Daawuudii fii
Ibnu Maajahiitu gabaase
Soomana
Shawwaal
Soomana
Shawwaal soomanuun akkaan sawaaba namaaf ol kaasa akkuma egamaan Rabbii nuuf
odeeysanitti Abii Ayyuub irraa odeeyfamee (R.I.H) :Ergamaan Rabbii (صلى الله عليه وسلم) ni
je'e: “namni Ramadaana soomanee eegasii guyyaa jaha shawwaal irraa boodaan itti
aanse akkuma nama amata guutuu soomaneeti” .hadiisa kaana muslimii fii Ibnu
Maajahiitu gabaase.
Yaa obboleeyyan islaamaa soomanni shawwaalaa kun guyyaan tokkichi
nuti
soomannu somana guyyaa kudhaniitti qixxaawa
kanaafuu akkuma hadiisa asii oolii kanatti Ergamaan Rabbii ifa nuuf baasetti ,
yeroon isa soomananiis eega ramadaanni bahee baatii shuwwaal keessa saniis yoo
feete gama duraattii soomanuu ni dandeeysa , akkasuma jiddutti soomanuu ni
danadeeysa boodattillee , wanni barbaadamu ssoomanamuu qofa. jaheen walitti
aansanii soomanuuniis gaariidha akkuma siif mijjaawutti
soomanta. |
