|
RIYADU SSAALIHIIN
HIIKKAA AFAAN OROMOOTIIN
2-TAWBAA
Rabbiin oltahe nija’e(yaa ummata mu’umintootaa bakka
takkaa gara rabbi tawbaa deebi’aa akka milkooytaniif )
Rabbiin oltahe nija’ee ( rabbi kheeysan araarama
khadhadhaa eeganaa gara isaa tawbaa deebi’aa ) Rabbiin oltahee nija’e (yaa warra rabbi dhugoomsitan
gararabbi tawbaa deebi’aa tawbaa qulqullu )
13. Abi hureeyraa irraa odeeyfamee (R.I H) nija’e: Ergamaa Rabbii (N.R.I.H) isaa ja’uun dhagahe “Rabbitti khakhadhee ani araaramaan Rabbi
khadhadha tawbaan gara isaa deebi’a
guyyatti yaroo torbaatami ol” Bukhaariitu gabaase.
14.Agharri binu Yasaaril Mazanii
irraa odeeyfamee (R.I.H) nija’e:
Ergamaan Rabbii (N.R.I.H) nije’e:
“yaa ilmaan namaa gara Rabbii tawbaa deebi’aa araarama khadhadhaa ani guyyatti
yaroo dhibbaan tawbaa deebi’aa” muslimiitu gabaase.
15.Abii Hamzaa Anas binu Maalik
al-ansaariyyii irraa odeeyfamee (R.I.H) tajaajilaa ergamaa Rabbii khan tahe
nija’e Ergamaan Rabbii (N.R.I.H) nije’e
“Rabbiin tawbaa gabrichasaatti nigammada tokkoo kheeysan khan gaalli isaa
gammoojjii kheeysatti irraa badee arkaterra”
gabaasa muslim kheeysatti Rabbiin tawbaa gabricha isaatti
akkaan gammada yaroo gara isaa tawbaa deebi’e tokkoo kheysanirra khan yaabbiin
isaa lafa gammoojjii kheeysatti duraa badde khan nyaanni isaatiifii dhugaatiin
isaa achirra jirtuuf khan isii argachuurraa garaa murate khan gaaddisa mukhaa
jala dhufee ciise sanirraa khan garaa murate osuma akkasitti jiruu yaruma san
isiin isa bira dhaabbatti haada isii qabeeti eeganaa ja’e: gammachuurra
yaarabbi ati gabricha khiyyaa ani rabbii kheeti jabeenya gammachuurraa
dogongore”
16.Abi Muusaa Abdullhi binu
qees al-ashariuyyi irraa pdeeyfamee (R.I.H) inni ergamaa rabbi irraa odeeysee
nija’e “rabbiin oltahe galgala harka isaa nidiriirsa dilaawaan guyyaa akka
tawbatuuf guyyaas harka isaa nidiriirsa dilaawaan galgalaa akka tawbatuuf haga
aduun bakka seentuun baatutti” muslimiitu gabaase.
17. Abi hureeyraa irraa
odeeyfamee (R.I.H) nija’e Ergamaan Rabbii (N.R.I.H) nije’e “namni osoo aduun gara dhihaatiin hin bane tawbaa deebi’e
rabbiin tawbaa nideeni’aaf”
Muslimiitu gabaase.
18. Abii abdurahmaan abdulla
binu umar binu khaxxaab irraa
odeeyfamee (R.I.H) ergamaa rabbi (N.R.I.H) irraa odeeysee nija’e “rabbiin oltahe jabaate guddatee tawbaa gabricha
isaa niqeebala waan lubbuun khokkee
hingahiniin”
Tirmiiziitu gabaase,hadiisni
hasani ja’een.
19. Zirri binu hubeeysh irra
odeeyfamee (R.I.H) nija’e safwaan binu asalittiin dhufe (R.I.H) akkaataa
khophee lamaanirratti haqaan isa gaafachuudhaaf maaltu sifide yaa zirri? Naan
ja’e ilmii barbaadaafiin dhuufeen ja’een nija’e malaaykaan goflaa isii lamaan nama ilmii barbaaduuf ni’afttif
waan inni barbaadu san jaalalaaf niin
ja’een eega sagaraa bahanii fincaanan khpphee lamaan gubbaa haquun tun hedduu
qoma tiyya kheeysa nayayaatee ati sahaabaa ergamaa rabbitii (N.R.I.H)
sigaafachuufiin sitti dhufe sanirraa khawaadubbatu dhageeysee? Ee je’e :yaroo
imala ykn imaltuu jirru khan nu’ajaju tahe akka khophee teenya lamaan guyyaa
sadiifi halkan saanii waliin akka gubbaara haqnu yoo janaabdaaf tahe
malee,garuu sagaraaf, fincaaniifi hirriibaaf hin baafnu.niin ja’een :fedhiirraa
khan waadubbatu dhageeysee? Ee je’e :ergamaa rabbiitii waliin (N.R.I.H) imaltuu kheeysatti taane osuma
nuti isa birajirruunamtichi tiiyfatteen tokko sagalee gumgumtuu taateen lallabe
:yaa Muhammad je’e ergamaan rabbi(N.R.I.H) gara sagaleen irraa dhuftu san
awwaate “dhagaye” isaan ja’e “badiiti sagalee tee gad qabadhu ati ergamaa rabbi
(N.R.I.H) bira jirtaan ja’een “dhugaa ati iyyeensa khanarraa dhoorkamtee
jirtan”je’een,tiiyfatteen san nija’e “rabbitti khakhadhee gad hin qabadhu,
namni yoo nama tokko jaalatee isa hi dhaqqabin akkami?” ergamaan rabbi
(N.R.I.H) nija’e “namtichi nama
jaalatuu waliin taha giyyaa qiyaama” nuuf odeeysuurra hindeemne haga hula
kharaa dhihaa khana dubbatutti deeminsi ballina isii ykn deeminsi nama
yaabbatee deemuu ballinni isii waggaa afurtama ykn toorbaatama sufiyaan nija’e
tokkoo nama hadiisa gabaaseeti inni gara shaami ja’e rabbiin oltahe gaafa
dachiifi samii uumu isii uume, tawbaaf banamtuudha, hincufamtu haga aduun gara
saniin baatutti”.
Tirmiiziifi nama birootu gabaase.hadiisni hasan,sahiiha
ja’een.
20.Abi sa’iid sa’d binu
maalik binu sinaan al-khudriyyi (R.I.H) ergamaa rabbi irraa odeeysee (N.R.I.H)
nija’e “warra isiniin duraarra namticha lubbu sagaltami sagal ajjeeseetu
jira beekhawarra ganda sanii gaafate
sheekha yahuuda tokkotti isa qaceelchan isatti dhufeeti isa gaafate nama lubbu
sagaltami sagal ajjeeseef tawbaan isaaf
nijirtii?” Je’een “hin jirtu” ja’een isaas ajjeeseeti dhibbaan guute
eeganaa irra beekhaa warra gandaati gaafate nama beekhaa tokkotti isa
qaceelchan “nama lubbu dhibba ajjeese tawbaan isaaf nijirti”ja’een “ee maaltu
isaafi tawbaa jidduu gaarrada ja’een gara biyya akkanaa akkanaa deem achi
ummata rabbi oltahe gabbaruutu jiraa isaani waliin gabbari gara lafa teeti hin
deebi’in isiin lafa diliiti” nideeme haga walqixa kharaa gayutti duuti itti
dhufte malaaykaan jannataatiifi malaaykaan azaabaa irratti wal muggudan
malaaykaan jannataa nija’e “taebataa taheeti dhufeqalbii isaatiin gama rabbi oltahee
deebi’ee” malaaykaan azaabaa nija’e “inni takkaa toltuu hin daleeyne”
malaaykaan bifa ilma namaatiin itti dhuftee jidduu isaaniitti murtii goote “
jidduu dachii lamaanii shalagaa khan kharaa dachii inni itti dhihaateeti”je’een
nishalagan khan kharaa dachii itti deemu san tahuu argan,malaaykaan jannataa
isaa fuute.
Bukhaarii fi muslimiitu gabaase.
Gabaasa sahihaa kheeysatti “garii dachii gaarii san
taakkuu takkaan itti achi dhihaate,akkasitti warra dachii saniirra godhame”
Gabaasa sahiihaa kheeysatti “rabbiin oiltahe beeysisa
godhe ,dachiin gara tokkoo akka addaan fagaattu ,tan gara tokko akka walitti
dhihaattu,jidduu lamaanii shalagaa je’een gara tan kheeyrii san taaku takkaan
achi dhihaatu argan akkasitti isaaf
araarame.
Gabaasa tokkotti garasan qomaan achi dabe”.
22, abii Najiid “
nuun dummaa goonee , jiim fathaa goonee ” Imraan binul hussenil khuza’iyyii
iraa odeeyfamee (R.I.H) Intaloo warra juheynaa takka Ergamaa Rabbiiti (N.R.I.H.)
dhufte khan isiin zinaa irraa ulfooyte yaa Ergamaa Rabbii jatte waan
haddii namarra
dhaabaatu narra geheetii narra dhaabi Ergamaan Rabbii (N.R.I,H) aanaa isii
niyaame nije’e: “isitti tola
oolaa yeroo dhalte natti fidaa” nidalagan Ergamaan Rabbii (N.R.I.H.)
isitti aja’e huccuu isii
itti jabeeysanii eeganaa isitti ajaje nicafaqamte eegana irratti salaate
Umar neja’een yaa Ergamaa Rabbi! dhugaa kan isiin zinaa
goote irratti salaattaa? Nija’e “dhugaa
tawbatte tawbaa osoo warra madiina nama torbaatam jiddutti qoodanii walgeeysi Nama
lubbuu isaa rabbiif arjoomerra nama caalu ni agartee?.
Muslimiitu gabaase.
23. Ibnu Abbassii
fii Anas binu Maalik irraa odeeyfamee (R.I.H.) Ergamaan Rabbi (N.R.I.H.) nija’e “ osoo ilma aadamiif lagni ziqayaa
tokko jiraatee laga lama isaaf tahuu jaalata afaan isaa
biyyee malee wanni guutu hinjiru, Rabbiin nama tawbaterratti tawbaa nideebi’a
(niqeebala).”
Bukhaarii fii Muslimiitu gabaase
24 Abii Hureeyraa
irraa odeeyfamee (R.I.H) Ergamaan Rabbii (N.R.I.H.) nija’e “ Rabbiin oltahe gara
nama lamaati kofla inni qulqullaawee tokkoon isaan lamaan kan tokko ajjeesu isaan
lachuu jannata seenan, kaan karaa Rabbii keeysattii loleetii ajjeefama, eegana Rabbiin
kanajjeese sanirratti tawbaa deebi’eeti islaamawee shahiida” Bukhrii fii Muslimiitu gabaase.
 Hadiisa
itti aanu  |
